Քաղաքացիական իրավունքի և քաղաքացիական դատավարության իրավունքի ամբիոն

Ռուս-Հայական համալսարանի Իրավունքի ինստիտուտի Քաղաքացիական իրավունքի և քաղաքացիական դատավարության իրավունքի ամբիոնը հիմնադրվել է 2004 թվականին՝ դառնալով գիտական, կրթական և մասնագիտական զարգացման կարևոր հենասյուն։

2004-ից մինչև 2024 թվականները ամբիոնը ղեկավարել է իրավաբանական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Արաik Գեորգիի Թունյանը։ Նրա ղեկավարությամբ ձևավորվել են ամբիոնի գիտական հիմքերը, արժեքային համակարգը և զարգացման հիմնական ուղղությունները, որոնք շարունակում են ներշնչել իրավաբանների նոր սերունդներին։

2024 թվականի փետրվարի 16-ից ամբիոնի վարիչի պարտականությունները ժամանակավորապես կատարում է իրավաբանական գիտությունների թեկնածու Կարեն Հեկտորի Սարդարյանը։

Ամբիոնի գիտակրթական գործունեությունը ուղղված է՝

մասնավոր իրավունքի, ինչպես նաև ՀՀ և ՌԴ քաղաքացիական դատավարության հիմնախնդիրների խորքային և համակողմանի ուսումնասիրմանը,

ուսանողների գիտական ներուժի զարգացմանն ուղղված աշխատանքին մեծ ուշադրություն դարձնելուն,

բակալավրիատի, մագիստրատուրայի և ասպիրանտուրայի բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների պատրաստման ապահովմանը։
 

Ամբիոնի հիմնական և առաջնահերթ գիտական ​​ուղղություններն են.
Քաղաքացիական իրավունքի ամբիոնի հիմնական գիտական ուղղությունները ներառում են Հայաստանի Հանրապետության և Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացիական իրավունքի ուսումնասիրությունները՝ պարտավորությունների և գույքային իրավունքի ինստիտուտների զարգացումը, պայմանագրային կառուցվածքները և քաղաքացիական իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմները։ Էական տեղ են զբաղեցնում օտարերկրյա պետությունների քաղաքացիական իրավունքի համեմատական-իրավական ուսումնասիրությունները, որոնք ուղղված են մասնավոր իրավահարաբերությունների կարգավորման ընդհանուր միտումների և լավագույն փորձի բացահայտմանը։

Առանձին ուղղություն է կազմում ՀՀ և ՌԴ քաղաքացիական դատավարությունը, որի շրջանակում վերլուծվում են դատավարական սկզբունքները, ապացուցողական իրավունքը, դատական ծախսերը, ապահովման միջոցները, ինչպես նաև դատական պաշտպանության արդյունավետությունն ու դատական ակտերի կատարումը։ Ամբիոնը զարգացնում է նաև հռոմեական մասնավոր իրավունքի ուսումնասիրությունները՝ որպես ժամանակակից քաղաքացիական իրավագիտության հիմնարար հիմք և հիմնական իրավական կատեգորիաների ու կառուցվածքների աղբյուր։

Ձեռնարկատիրական իրավունքի շրջանակում ուսումնասիրվում են բիզնեսի իրականացման իրավական ձևերը, առևտրային գործարքների կարգավորումը և շրջանառության մասնակիցների պատասխանատվությունը, ինչպես նաև տնտեսության մեջ հանրային և մասնավոր իրավական սկզբունքների հավասարակշռության հարցերը։ Կորպորատիվ իրավունքը ներառում է իրավաբանական անձանց իրավական կարգավիճակի, կորպորատիվ կառավարման, մասնակիցների իրավունքների, կորպորատիվ պայմանագրերի և կորպորատիվ վեճերի լուծման խնդիրների ուսումնասիրությունը։

Առաջնահերթ ուղղությունների շարքում է մտավոր սեփականության իրավունքը, որը ներառում է մտավոր գործունեության արդյունքների և անհատականացման միջոցների իրավական ռեժիմի, բացառիկ իրավունքների շրջանառության և իրավունքների կրողների շահերի պաշտպանության ուսումնասիրությունները։ Բանկային իրավունքի ոլորտում քննարկվում են բանկային ծառայությունների պայմանագրային կարգավորման, բանկային գործառնությունների իրավական բնույթի, վարկային կազմակերպությունների պատասխանատվության և հաճախորդների իրավունքների պաշտպանության հարցերը։ Վերջին կարևոր ուղղությունը սնանկության իրավական կարգավորումն է, որի շրջանակում վերլուծվում են անգործունակության ընթացակարգերը, պարտատերերի և պարտապանների շահերի պաշտպանության գործիքները, գործարքների վիճարկումը, սուբսիդիար պատասխանատվությունը և սնանկության մեխանիզմների փոխկապակցվածությունը քաղաքացիական իրավունքի ընդհանուր նորմերի հետ։

Ամբիոնի գիտական գործընկերները
Ամբիոնը զարգացնում է գիտահետազոտական կապեր Հայաստանի Հանրապետության և Ռուսաստանի Դաշնության բուհերի հետ։ Ակտիվորեն մասնակցում է գիտական միջոցառումների կազմակերպմանն ու անցկացմանը՝ համագործակցելով ՌԴ նախագահի մոտ գործող Ս.Ս. Ալեքսեևի անվան Մասնավոր իրավունքի հետազոտական կենտրոնի, Վ.Ֆ. Յակովլևի անվան Ուրալի պետական իրավաբանական համալսարանի, Օ.Ե. Կուտաֆինի անվան Մոսկվայի պետական իրավաբանական համալսարանի (ՄԳՅՈւԱ), «Բարձրագույն տնտեսագիտական դպրոց» ազգային հետազոտական համալսարանի (ՀՏԴ), Մ.Վ. Լոմոնոսովի անվան Մոսկվայի պետական համալսարանի հետ։

Ամբիոնը համագործակցում է նաև Եվրասիական տնտեսական միության Դատարանի, Resolve Academy-ի և այլ կազմակերպությունների հետ։

Ամբիոնի պրոֆեսորադասախոսական կազմի վերջին հրապարակումները

1. Айрапетян     Ю.В.   "Конкуренция и согласие в контексте взаимодействия Суда Союза и национальных судов государств-членов ЕАЭС» Статья в сборнике научных  трудов: Сборник VII международной конференции Суда Евразийского экономического союза «Десять лет Договору о Евразийском экономическом союзе: обеспечение единообразного применения права ЕАЭС» (ожидается публикация). РА. №1, с.327


2. Тавадян А.А. «Общая совместная собственность супругов
   по Гражданскому кодексу Республики Армения».  Статья в сборнике научных  трудов : Альманах семейного права №2. ИЗД.: Исследовательский центр частного права. 2025. https://privlaw.ru/center/center_editions/almanakh-semeynogo-prava-law-on-property-relations-between-spouses-vyp-2-ch-1-pravovoe-regulirovanie/
3. Тавадян А.А. «Ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման վարույթներով հայցային վաղեմության ժամկետների կիրառման դատական պրակտիկա».         Статья в научном журнале: Բանբեր Երեւանի համալսարանի. Իրավագիտություն. ИЗД.: Ереванский государственный университет 16, No. 1(42), с. 168-181. https://journals.ysu.am/index.php/bulletin-ysu-jurisprudence/article/view/12972/10483
4. Геворгян        Г.         С.        «Точки соприкосновения виндикации и приобретательной давности на примере гражданского дела № ՀԿԴ/0041/02/24»      Статья в научном журнале: Вестник Конституционного суда Республики Армения    Центр конституционного права РА №1(118), с. 60-80.
5. Геворгян        Г.         С.«Принцип эластичности залога в Республике Армения». Статья в научном журнале         Вестника Академии юстиции.  ИЗД.:        Вестника Академии юстиции.       РА            № 3 (16)          с. 52-62.
6. Давтян А.Г.   «Административное судопроизводство Армении: предыстория формирования, современное состояние, проблемы законодательного урегулирования, пути развития».     Статья в научном журнале: Законы России. ИЗД.:          Буквоед РФ   N 6, 2025, с. 64-69.
7. Давтян А.Г. «Злоупотребление правами в гражданском процессе РА: проблемы и перспективы развития законодательства». Статья в научном журнале:          Вестник РАУ РА №  1, 2025 с. 106-118
8. Мовсисян      А.        Т. «Определение поставщиков товаров для государственных нужд: история системы правового регулирования»         Статья в научном журнале: Восточно-европейский научный вестник.  ИЗД.:     Академия управления и производства.  РФ № 1, с. 58-59 https://www.elibrary.ru/item.asp?id=82388397
9. Будылин        С.        Л. «Дело о теневом участнике. Может ли осведомленность контролирующего лица заменить корпоративное одобрение сделки?             Статья в научном журнале:        Вестник экономического правосудия Российской Федерации. Издательская группа «Закон            РФ»    № 6.    с.4-26. https://futurebanking.ru/reglamentbank/article/8624     
10. Амирова        Р.А.                «Некоторые особенности судебной защиты прав потребителей банковских услуг».  Статья в научном журнале: Вестник РАУ Российско-Армянский университет  том № 46,       С. 58-70          ВАК РА, N 3/ 23 (46).
11. Амирова        Р.А. «О правомерности одностороннего изменения договора банковского счета финансовой организацией и порядок надлежащего уведомления клиентов о его изменении».            Статья в научном журнале:            Вестник Конституционного Суда РА        № 4(112),  С.88-110.
12. Киракосян А.Э. «Internet Intermediary Liability for Copyright Infringement in the Internet». Статья в научном журнале:    Научно-практический журнал «Интеллектуальная собственность. Авторское право и смежные права»         Издательский дом «Интеллектуальная собственность» РФ.     № 1/2024, С.  63-69.
13. Киракосян А.Э. «Проблемы определения правовой природы соавторства в кинематографическом произведении»         Статья в научном журнале: Вестник Конституционного суда РА            Издательство Конституционного суда Республики Армения   РА.      № 1 (113) 2024, С.103-121.
14. Будылин        С.Л.    «Торнадо под санкциями. Можно ли арестовать смарт-контракт?» Другое             Вестник экономического правосудия РФ ООО "Издательская группа "Закон"          РФ. № 2 С. 41-60
15. Будылин        С.Л.                «Дело о «соломенном человечке». Или всё же не о «соломенном»?             Другое            Методический журнал "Юридическая работа в кредитной организации".             ООО "Издательская группа "Закон".         РФ,     № 2     19-34.
16. Оганесян О.А., Мартиросян Т.Л. «Некоторые проблемы совершенствования трудового законодательства РА». Вестник Российско-Армянского университета. Издательство РАУ. 2023.

Ամբիոնի իրականցվող կրթական ծրագրերը

Ամբիոնի գործունեության շրջանակում իրականացվում են կրթական գործընթացի կազմակերպման երեք աստիճաններ․

• Բակալավրիատ (ռուսական հատված, հայկական հատված՝ առկա և հեռակա ուսուցում),

• Մագիստրատուրա  (ООП 40.04.01 «Корпоративный юрист», 40.04.01 «Гражданский процесс, арбитражный процесс», ՄԿԾ «Գործարարական իրավունք» (очное и заочное обучение)),

• Ասպիրանտուրա՝ ըստ մասնագիտությունների 5.1.3. Частно-правовые (цивилистические) науки (ԺԲ.00.03 Частное право) , ԺԲ.00.04 Судебное право.

ԲԱԿԱԼԱՎՐԻԱՏ 
Ամբիոնի հիմնական նպատակը բակալավրիատի մակարդակում որակյալ և արդյունավետ ուսումնական գործընթացի ապահովումն է՝ քաղաքացիական իրավունքի ոլորտում գիտելիքների փոխանցման և մասնագիտական հմտությունների ձևավորման միջոցով։

ՄԱԳԻՍՏՐԱՏՈՒՐԱ
Մագիստրատուրայի մակարդակում ամբիոնի հիմնական նպատակը «Կորպորատիվ իրավաբան», «Ձեռնարկատիրական իրավունք», «Քաղաքացիական դատավարություն, արբիտրաժային դատավարություն» ծրագրերի շրջանակում որակյալ և արդյունավետ կրթական գործընթացի ապահովումն է՝ մասնագիտացված գիտելիքների խորացված փոխանցման և կիրառական մասնագիտական հմտությունների ձևավորման միջոցով։

Ուսուցումը ուղղված է մագիստրանտների վերլուծական և ռազմավարական մտածողության զարգացմանը, բարդ իրավական իրավիճակների հետ աշխատելու կարողության ձևավորմանը, հիմնավորված և ոչ ստանդարտ լուծումներ գտնելուն, ինքնուրույն գիտահետազոտական աշխատանք իրականացնելու և փոքր խմբերում արդյունավետ համագործակցելու հմտությունների զարգացմանը, ինչը ընդհանուր առմամբ նպաստում է բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների պատրաստմանը։

Մագիստրոսական ծրագրերի շրջանակում ամբիոնի դասախոսները ձևավորում են ուսանողների համակարգային և խորացված պատկերացումներ կորպորատիվ և ձեռնարկատիրական իրավունքի, ինչպես նաև քաղաքացիական և արբիտրաժային դատավարությունում դատական պաշտպանության մեխանիզմների վերաբերյալ։
 

ԱՍՊԻՐԱՆՏՈՒՐԱ
Ասպիրանտուրայի ծրագրերը՝ ըստ մասնագիտությունների 5.1.3. Частно-правовые (цивилистические) науки, (ԺԲ.00.03 Частное право), ԺԲ.00.04 Судебное право, ուղղված են՝

- մասնավոր իրավունքի և քաղաքացիական դատավարության խորքային ուսումնասիրմանը՝ առանձին ինստիտուտների և նորմերի գիտական ու գործնական խնդիրների բացահայտման նպատակով,
- ասպիրանտների և հայցորդների ներգրավմանը տվյալ ոլորտում հայեցակարգային մոտեցումների մշակման գործընթացում,
- մասնավոր իրավունքի ոլորտում գիտական և մանկավարժական կադրերի համալիր և բարձրորակ պատրաստմանը։